Burgerschap
Burgerschapsvorming... wéér iets nieuws op het bordje van het onderwijs? Nee, burgerschapsvorming is niet iets nieuws. Het is een taak die het onderwijs altijd al heeft gehad. Onderwijs ís burgerschapsvorming. Het enige verschil met vroeger is dat er nu een wettelijk kader is.

Scholen zijn wettelijk verplicht aandacht te besteden aan actief burgerschap en sociale integratie. Om actief burgerschap en sociale integratie te realiseren, is het volgens de inspectie van belang dat scholen zélf een visie ontwikkelen. Welke planmatige aanpak hanteert de school om actief burgerschap te stimuleren, welke concrete doelen streeft de school na?

SLO faciliteert de inbedding van burgerschapsvorming in het Nederlandse onderwijs. Om de veelheid aan opvattingen en initiatieven in te kaderen en te kunnen relateren aan het schooltoezicht ontwikkelt SLO producten en diensten die helpen bij het maken van eigen keuzes. Uitgangspunt is de nota Een basis voor burgerschap. Deze bevat onder meer een leerplankundig model met per domein doorlopende leerlijnen voor primair en voortgezet onderwijs. Klik hier om naar de vernieuwde website burgerschap in de school te gaan.

Rol van burgerschap

Burgerschapsvorming brengt jonge burgers (want dat zijn leerlingen immers!) de basiskennis, vaardigheden en houding bij die nodig zijn om een actieve rol te kunnen spelen in de eigen leefomgeving en in de samenleving. Ze maken kennis met begrippen als democratie, grond- en mensenrechten, duurzame ontwikkeling, conflicthantering, sociale verantwoordelijkheid, gelijkwaardigheid en het omgaan met maatschappelijke diversiteit. Die kennis komt niet alleen uit het boekje, maar wordt ook geleerd door te oefenen in de praktijk.

Burgerschapsvorming is niet bedoeld om brave burgers voort te brengen. Democratisch burgerschap geeft recht op een afwijkende mening. Democratie vraagt om een gezonde dosis wantrouwen bij burgers: ‘good men must not obey the laws too well’ zei de Amerikaanse dichter Ralph Waldo Emerson lang geleden al.

Drie domeinen

Bij burgerschapsvorming staan drie domeinen centraal:

  • democratie - kennis over de democratische rechtstaat en politieke besluitvorming; democratisch handelen en de maatschappelijke basiswaarden
  • participatie - kennis over de basiswaarden  en mogelijkheden voor inspraak en vaardigheden en houdingen die nodig zijn om op school en in de samenleving actief mee te kunnen doen
  • identiteit - verkennen van de eigen identiteit en die van anderen; voor welke (levensbeschouwelijke) waarden sta ik en hoe maak ik die waar?


Downloads: