Kinder- en mensenrechten

2 januari 2023

Waar heb je als kind recht op als je vlucht voor oorlog of geweld? Wat zijn je rechten als je als kind leeft met een handicap? Waarom mag je in Nederland nog niet werken als je elf jaar bent en in andere landen wel?
Wil je met jouw leerlingen aan de slag met kinder- en mensenrechten en ben je op zoek naar lesmateriaal? Hieronder vind je een uitgebreid overzicht van korte- en langere lessenseries.

26000 Gezichten in de klas, Stichting Social Image, 2021. Doelgroep: PO 7-8, VO 1-2 
Gratis lesmateriaal waarmee leerlingen kennismaken met de wereld van jonge asielzoekers. Filmpjes en lesbeschrijvingen met diverse werkvormen rond vluchten en leven tussen hoop en wanhoop. Drie lessen (+ extra les) voor po en vier lessen voor vo.

Aan de slag met Armoede, Young Crowds, 2020. Doelgroep: PO 7-8 
Gratis lespakket om armoede bespreekbaar te maken in de klas. Het bestaat uit een werkboekje voor leerlingen, een handleiding, brief voor ouders en digitaal platform met onder andere extra digitale opdrachten (filmfragmenten en interactieve opdrachten).

BUIT in de klas, Noord-Holland Samen Veilig, 2022. Doelgroep: PO 7-8, VO 
Doel: bewustwording van verschillende vormen van uitbuiting en jongeren weerbaarder maken tegen uitbuiting. In het lespakket komen de thema’s ‘criminele uitbuiting’ en ‘seksuele uitbuiting’ aan bod. Daarbij bekijken jongeren een film en kunnen ze via een app gesprek ‘praten’ met de personages uit die film.

Film in de klasMovies that Matter. Doelgroep: PO 5-8, VMBO 1-4, H 1-5, V 1-6, MBO
Het medium film als middel om de kennis en de houding van jongeren ten aanzien van mensenrechten positief te beïnvloeden. Geselecteerde films voor het onderwijs met daarbij ontwikkeld lesmateriaal zijn gratis beschikbaar voor docenten.

Film in de klas - filmlessen over 75 jaar vrijheid, Kunstgebouw - Beeldung, 2020, Doelgroep: PO 6-8, Praktijkonderwijs
Aan de hand van film met leerlingen in gesprek over oorlog, mensenrechten en vrijheid. Met gratis lespakketten. Bekijk deze flyer.

Four Freedoms in de klas- Brede inspiratie voor Burgerschapsonderwijs, Roosevelt Four Freedoms, 2021. Doelgroep: PO 7-8, VO 1-6, MBO 
Te downloaden (of te bestellen) lesboek met achtergrondinformatie en zeven volledig uitgewerkte inspiratielessen rond de Vier Vrijheden van Franklin D. Roosevelt: Vrijheid van meningsuiting, Vrijheid van godsdienst, Vrijwaring van gebrek en Vrijwaring van vrees. De focus ligt op vaardigheden als retorica, onderhandelen, kritisch denken en heel goed luisteren. Met links naar video's, PowerPoints, opdrachten en werkbladen.

Gevluchte kinderen in NederlandUnicef Nederland, 2016. Doelgroep: PO 7-8
Digibordles over de situatie van gevluchte kinderen in Nederland en de rechten van deze kinderen. Met handleiding. Gratis toegankelijk.

Goals2030, BissBiss-educatie, 2022. Doelgroep: PO 7-8 
Lesmateriaal waarmee leerlingen op een creatieve manier kennismaken met de 17 werelddoelen en zich meer bewust worden van de wereld om hen heen. Het bestaat uit 70 (opdracht)kaarten en een website met actuele filmpjes en informatie. De opdrachten zijn vakoverstijgend en sluiten aan bij burgerschapsonderwijs. Voorbeelden van opdrachten zijn: het watergebruik onderzoeken van de toiletten op school; in gesprek gaan over kinderrechten en rappen over discriminatie.  Een workshop is ook mogelijk.

Habitat lespakket basisschoolHabitat for Humanity, 2017. Doelgroep: PO 3-8
​Lespakket over de betekenis van een (t)huis voor mensen overal ter wereld. Basisles: Iedereen een thuis. Verdiepingsles: Wereldwijd wonen. Lesmateriaal: prezi voor digibord, werkbladen, poster, handleiding, sponsorpakket. Gastles is ook mogelijk.

Ken je rechten, Unicef. Doelgroep: PO 6-8 
Het gratis Ken je rechten-lesmateriaal bestaat uit o.a. werkboekjes, een handleiding en digiles. Met vragen als 'Mag jouw moeder meelezen op je telefoon?' maken kinderen op een speelse manier kennis met kinderrechten. Tijdens de les staat de klas stil bij wat zij nodig hebben om op te groeien. De lessen sluiten aan op de kerndoelen wereldoriëntatie en burgerschapsonderwijs.

KidsRights KinderrechtenlespakketStichting KidsRights, 2018. Doelgroep: PO 7-8, VO 1
Verhalen van de Kindervredesprijswinnaars waarmee  kinderen leren wat hun rechten inhouden, en wat zijzelf kunnen doen om op te komen voor deze rechten. Handleiding en lespakket zijn online beschikbaar of gratis te bestellen.

Kinderen die gewoon kind willen zijn, Amnesty International. Doelgroep: PO 5-8 
Door het invullen van een paspoort, het bekijken van een korte animatiefilm, het beantwoorden van kijkvragen en het doen van een spel, leren de leerlingen over kinderrechten.

Kinderen op de vluchtUnicef Nederland, 2018. Doelgroep: PO 7-8
Gratis interactieve digibordles met handleiding over kinderen op de vlucht.

KinderrechtenUnicef Nederland, 2015. Doelgroep: PO 7-8
Gratis interactieve digibordles met  handleiding over kinderen op de vlucht.

Kinderrechten Filmfestival, Unicef Nederland. Doelgroep: PO 6-8 
Leerlingen krijgen de kans om te leren over de kinderrechten door zelf een korte speelfilm te maken over een kinderrecht dat zij belangrijk vinden. De leerlingen spelen zelf mee in de film, die wordt begeleid door filmcoaches van Hollywood in de Klas. De films gaan in première op het populaire Youtube-Kanaal van het filmfestival. Meedoen aan het Unicef Kinderrechten Filmfestival duurt één dagdeel en is kosteloos.

KinderrechtenReis, Amnesty International. Doelgroep: PO 7-8, VO 1 
Werkboekje met wereldkaart en stickers, waarmee leerlingen kennis maken met de kinderrechten. De Tijdreis speelt zich af in Nederland door de geschiedeniscanon heen. Leerlingen ontdekken dat kinderen in Nederland niet altijd rechten hadden. Met de WereldReis ontdekken ze dat kinderen in veel landen niet van alle kinderrechten kunnen genieten.

Kinderrechtenkrant - wat jij moet weten, De Kleine Ambassade, 2020 Doelgroep: PO 7-8, VO 1-2 
Door scholen gratis aan te vragen krant met informatie voor leerlingen over kinderrechten. In elke editie staat een recht uit het Internationale Kinderrechtenverdrag centraal. In de eerste editie is dat het recht op extra bescherming voor kinderen met een beperking. Bij de krant horen een digitale schoolplaat, filmpje, een lesbrief voor leerkrachten en gespreksbrief voor ouders.

Klokhuis: Amnesty en mensenrechten, Amnesty International. Doelgroep: PO 6-8 
Deze Klokhuis-aflevering geeft uitleg over mensenrechten en het werk van Amnesty. Leerlingen maken de kijkvragen bij de aflevering. Deze zijn gratis te bestellen bij Amnesty.

Kwink voor burgerschap en mensenrechtenKwink - College voor de Rechten van de Mens, 2019. Doelgroep: PO 1-8
​Leerlijn burgerschap en mensenrechten, voor onder-, midden- en bovenbouw. Volledig online en gratis te downloaden lessen. Bekijk het lesschema.
De volgende inhouden worden uitgewerkt: vrijheid en gelijkheid, solidariteit en inspraak, democratische cultuur, identiteit, diversiteit, solidariteit, digitaal samenleven, duurzaamheid, globalisering, technologisch burgerschap en denk- en handelwijzen. Per les vijf stappen: start (introductie lesinhoud en activeren kennis); uitleg( filmpjes en informatie); oefenen (basistechnieken en 21e-eeuwse vaardigheden); terugkijken (evaluatie); en nu? (burgerschap en mensenrechten ontdekken op school en onderzoeken in de samenleving).

Leerschool, AOb Algemene Onderwijsbond, 2013. Doelgroep: PO 7-8, VO 1-2. 
Gratis lespakket (film, handleiding, informatiebrochure en lesopdrachten) over kinderarbeid.  Abdullah en Ferhat gaan iedere dag na schooltijd naar een stoffige en benauwde werkplaats om te werken.

Lessen voor het basisonderwijs, Liliane fonds. Doelgroep: PO 1-8
Gratis lesmaterialen rond het thema 'kinderen met een handicap in arme landen'. Er zijn beeldverhalen met begeleidende teksten voor de onderbouw en filmpjes met opdrachten en documentaires voor de bovenbouw. Ook sport- en speltips en benodigdheden voor een speciale gymles zijn aan te vragen.

Lot's Channel: wil kinderen vertellen wat hun rechten zijn, Lot's Foundation. Doelgroep: PO 7-8, VO 1-2 
Informatie voor leerlingen over kinderrechten en te downloaden lesmateriaal (lesbrieven etc.).

Onderzoek met LotLot's Foundation, 2016. Doelgroep: PO 6-8
Set van 42 kaarten om met kinderen in gesprek te raken over tien kinderrechten, bezien door de ogen van de 12-jarige Lot Roos. Elk recht kent vier soorten kaarten: denk verder vraag (Lot legt uit); denk-door vraag (filosofievraag); vertel je verhaal (ervaringen uitwisselen); aan de slag (doekaart).

Rights Now!Unicef en FutureNL, 2018. Doelgroep: PO 6-8
Special edition van Digi-doener. Project over kinderrechten (in de online omgeving). Vijf digibordlessen: 1. Wat zijn kinderrechten? 2. Wat kom je tegen? Onderzoek naar situaties in een digitale omgeving: games, YouTube, Instagram, Whatsapp en die in verband brengen met een kinderrecht. 3. Wat wil jij veranderen? 4. Script of storyboard maken. 5. Première in de klas. Na de 5e les kunnen leerlingen hun zelfgemaakte filmpje insturen. Een projectboek voor de leerlingen is als pdf beschikbaar.

Samen met Laura voor WarchildKlasseTV, Doelgroep: PO 7-8
Lespakket over oorlogskinderen. Leerlingen leren over de problematiek van verlaten oorlogskinderen en ondernemen zelf actie om deze oorlogskinderen te helpen. Vijf lessen: Opgroeien in oorlog; Vluchten voor de oorlog; Werk, school, recht; Onderzoek & presentatie; Kom in actie!

Samsam in de klasSamsam (Sijthoff Media), 2015-2022. Doelgroep: PO 5-8
Tijdschrift met verhalen en foto's over het leven van kinderen wereldwijd. Het tijdschrift verschijnt vijf keer per jaar. Bij elke uitgave hoort een lesbrief. In de lesbrief staan ook opdrachten van Nieuwsbegrip, een methode voor begrijpend lezen. Overzicht lessen.

Tekenen voor Vrede: 100 manieren om de wereld mooier te maken, Stichting Vredeseducatie, 2019. Doelgroep: PO 4-8, VO 1-2
Boek en website met 100 werkvormen en inspirerende ideeën om met leerlingen vrede en vrijheid te maken en zo burgerschap vorm te geven.

Toolbox Mensenrechten op schoolCollege voor de Rechten van de Mens (i.s.m. diverse partijen), 2018. Doelgroep: PO, VO
​Gratis te downloaden.
Deel A Mensenrechten: geeft handvatten om binnen vier schooldomeinen aan de slag te gaan (schoolbeleid, omgaan met elkaar, in de klas, klas- en schoolomgeving).
Deel B Schoolbreed aan de slag: biedt tips, tricks en tools om mensen- en kinderrechten concreet op school gestalte te geven.
Deel C Werkvormen: bevat 45 korte en langer durende werkvormen die (direct) in de klas uitgevoerd kunnen worden. Niveau 3-18 jaar.

Vluchten voor de oorlog, Amnesty International. Doelgroep: PO 7-8 
Met dit lespakket maken leerlingen kennis met Majid, Esra en Ghatim. Wat betekent het voor een kind om op de vlucht te slaan? Door middel van filmpjes, vragen en opdrachten wordt de koppeling gemaakt met kinderrechten.

Vrijheid in beeld, Unicef, Humanity House, 2020. Doelgroep: PO 7-8, VO 1-2
Gratis digiles met handleiding over oorlog, kinderen op de vlucht en vrede. Door echte verhalen denken leerlingen na over wat vrijheid voor hen betekent en leren ze meer over de VN en kinderrechten.

War Child 2021, War Child i.s.m. Kidsweek in de klas. Doelgroep: PO 1-8
Lessen over de situatie van kinderen in oorlog en wat War Child voor die kinderen doet. Ze ervaren zélf de kracht en het belang van de spel- en sportactiviteiten die bijdragen aan hun eigen sociaal-emotionele ontwikkeling. De lessen van deze doorlopende leerlijn staan op LessonUp.

Write for rights, Amnesty International. Doelgroep: PO 6-9, VO 
Ieder jaar voert Amnesty tussen 20 november (Kinderrechtendag) en de kerstvakantie actie voor personen wiens mensenrechten geschonden worden. Schrijf met je klas een kaartje om steun te betuigen, of een brief aan een regering om te vragen om verandering. Als school kan je een actiepakket bestellen, met een lesbrief, groetenkaarten, voorbeeldbrieven, pennen, een brievenbus en posters.

Zara's briefAOb Algemene Onderwijsbond, 2013. Doelgroep: PO 7-8, VO 1-2. 
Gratis lespakket (film, handleiding, informatiebrochure en lesopdrachten) over kinderarbeid. Turkse Zara (10 jaar) mist veel van het schooljaar omdat ze met haar familie leeft van seizoensarbeid.