Ontwikkelingen

Toekomstbestendig beroepsgericht vmbo

In het vmbo bereiden leerlingen zich niet alleen voor op hun vervolgopleiding, maar ook op hun plek in de maatschappij. De beroepsgericht profielen spelen daarin een belangrijke verbindende rol: ze brengen kennis tot leven en versterken basisvaardigheden, zoals taal, rekenen, digitale vaardigheden en burgerschap, in betekenisvolle praktijk- en beroepsgerichte contexten. Tegelijk ontdekken leerlingen hun talenten en interesses.

De maatschappij, de arbeidsmarkt en het vervolgonderwijs zijn voortdurend in beweging. Het is belangrijk dat het beroepsgerichte vmbo meebeweegt. Daarom werkt het ministerie van OCW aan een verkenning naar een toekomstbestendig beroepsgericht vmbo. Hierin staat een breed en verdiepend curriculum centraal en krijgt praktijkgericht onderwijs een grotere rol binnen het funderend onderwijs. Zo krijgen leerlingen de ruimte om zich te oriënteren, zich te verdiepen en bewuste keuzes te maken voor hun toekomst. Daarbij ontwikkelen ze kennis, vaardigheden en talenten in samenhang.

In opdracht van het ministerie van OCW verkennen we de komende jaren (2026-2030) hoe een breed en verdiepend curriculum voor de beroepsgerichte profielen eruit kan zien. Als onderdeel daarvan onderzoeken we het bestaande beroepsgerichte curriculum. Onze onderzoeken maken deel uit van een doorlopend ontwikkelproces. De inzichten die we nu verzamelen, zijn een vertrekpunt voor de volgende fase. Daarin werken we aan verschillende mogelijkheden voor een toekomstbestendig beroepsgericht vmbo. Ook ontwikkelen we een vaste werkwijze om het beroepsgerichte curriculum periodiek te beoordelen en waar nodig te actualiseren.

Laatste versies beroepsgerichte examenprogramma’s

In de periode van 2022 tot 2025 hebben we gewerkt aan vernieuwde examenprogramma’s en syllabi.

De vernieuwde examenprogramma’s vind je in de handreikingen. De geactualiseerde syllabi zijn te vinden op Examenblad.

Analyse verwevenheid beroepsgericht vmbo en doorstroom mbo

Eind 2025 onderzochten we waar dezelfde beroepsgerichte handelingen terugkomen in het bestaande aanbod van profielmodules, keuzevakken, kwalificatiedelen en keuzedelen. De resultaten vind je in de factsheet Verwevenheid tussen beroepsgerichte profielen vmbo en de verwante doorstroom mbo (pdf, 1.3 MB). Deze geeft je inzicht in de verwevenheid tussen de beroepsgerichte profielen van het vmbo en de verwante doorstroommogelijkheden in het mbo. Zo krijg je patronen van overlap en samenhang binnen het huidige curriculum in beeld.

De factsheet laat vooral zien hoe sterk onderdelen met elkaar verweven zijn. We doen geen uitspraken over de volledige inhoud, omvang, moeilijkheid of betekenis voor het onderwijs van deze onderdelen, en ook niet over de mate waarin programma’s inhoudelijk hetzelfde of gelijkwaardig zijn. Bij de analyse bekeken we beroepsgerichte vaardigheden en handelingen in een bredere context dan een specifiek profiel of beroep. Deze vaardigheden kunnen voorkomen in verschillende vmbo-profielen en in verschillende mbo-opleidingen, ook wanneer de beroepscontext verschilt. Hierdoor worden ook overeenkomsten tussen verschillende beroepscontexten zichtbaar.

Dit geeft ons aanknopingspunten voor het onderzoek en het gesprek over de verdere ontwikkeling van het beroepsgerichte onderwijs, zoals:

• de inrichting van beroepsgerichte profielen
• de ruimte voor leerlingen om zich breder te oriënteren
  de aansluiting tussen vmbo en mbo
• de mogelijkheden voor een toekomstbestendig beroepsgericht curriculum

Ervaringen uit de praktijk

Deze eerste analyse laat nog niet zien hoe scholen hun beroepsgerichte onderwijs organiseren of hoe leerlingen en docenten de samenhang in de praktijk ervaren. Om deze ervaringen op te halen bezoeken we scholen. De inzichten uit de schoolbezoeken zijn een belangrijk onderdeel van onze verkenning. We gaan in gesprek over de keuzes die scholen maken, wat goed werkt en welke uitdagingen zij tegenkomen. Zo krijgen we een realistisch en herkenbaar beeld van de praktijk.

Wil jij jouw ervaringen ook met ons delen? Meld je dan aan voor een schoolbezoek en deel jouw praktijkverhaal!

Experimenten samenvoegen beroepsgerichte profielen

Het ministerie van OCW voert diverse experimenten uit rondom de flexibilisering van de beroepsgerichte profielen:

• sinds 2022 experimenteren scholen met het combineren van de profielen PIE/BWI
• sinds 2023 zijn er ook scholen die PIE, BWI en M&T combineren
• vanaf schooljaar 2026-2027 is het experiment uitgebreid met de combinaties Z&W/HBR en Z&W/E&O

Binnen de experimenten volgen leerlingen in de basisberoepsgerichte leerweg (bb) en de kaderberoepsgerichte leerweg (kb) van beide profielen één profielmodule en zes keuzevakken. Leerlingen in de gemengde leerweg (gl) volgen één profielmodule en drie keuzevakken, waarvan minimaal één uit het andere profiel. Profielmodules kunnen ook als keuzevak worden gekozen. Het programma wordt afgesloten met een schoolexamen, leerlingen leggen geen CSPE af.

Ook de ervaringen van scholen met de verschillende combinaties en de mogelijke opbrengsten uit deze experimenten worden meegenomen in de verdere ontwikkeling van het beroepsgerichte vmbo.