Meertaligheid

24 augustus 2021

Meertaligheid bij het leergebied Nederlands

We willen kinderen leren dat alle talen waardevol zijn.” (Hanna Kruijs, leerkracht)

In het taalonderwijs op de basisschool en tijdens de lessen Nederlands op het voortgezet onderwijs willen we dat leerlingen het Standaardnederlands zo goed mogelijk leren beheersen en dat ze begrijpen wat het belang daarvan is. Maar we willen ook dat leerlingen leren en ervaren dat ook andere talen, taalvariëteiten en culturen van waarde zijn voor henzelf en anderen. Zowel op school als in de samenleving is meertaligheid immers een gegeven. Een derde tot de helft van de leerlingen spreekt thuis een andere taal dan het Nederlands: Fries, Limburgs, Turks, Spaans….

Onderwijs in meertaligheid voor alle leerlingen

Elke leerling is meertalig: hij hoort en ziet meer talen of woorden in andere talen om zich heen, spreekt soms andere talen met familie of vrienden, leert een vreemde taal op school. Alle woorden en zinnen die een leerling in andere talen kan verstaan of gebruiken, vormen zijn meertalige repertoire. In het onderwijs willen we alle leerlingen prikkelen om de meerwaarde van talen te zien, en hun de kans geven om hun meertalige repertoire zoveel mogelijk uit te breiden. Want om goed deel te nemen aan een meertalige samenleving zou iedereen minstens twee talen op een goed niveau moeten beheersen naast de eigen eerste taal (of talen).  
Lees meer over het verwerven van nieuwe vreemde talen op de themapagina Meertaligheid binnen het leergebied MVT.

Het benutten van de thuistaal bij het leren van het Nederlands

Als leerlingen thuis een andere taal spreken en op school het Nederlands moeten leren, nemen zij bewust of onbewust mee wat ze eerder aan talen hebben geleerd.  Dat helpt bij het leren van een nieuwe taal. Door leerlingen te stimuleren hun hele meertalige repertoire te gebruiken, leren leerlingen bovendien dat ook de talen die ze eventueel thuis spreken, van waarde zijn bij het leren van het Nederlands. Een leerling die thuis Pools spreekt, kan zijn kennis bij het leren van het Nederlands gebruiken, maar ook bij het Engels of Duits.

De waarde van talen, taalvariëteiten en culturen

Het is belangrijk dat leerlingen nieuwsgierig worden naar elkaars meertalige repertoire, dat voor iedereen verschillend is. Als leerlingen samen aan een opdracht werken, kunnen ze profijt hebben van de talen die hun klasgenoten kennen. Leerlingen kunnen op deze manier over taalkundige aspecten van taal nadenken, wat het leren van het Nederlands weer bevordert.

Nieuwkomers

Aparte aandacht verdienen leerlingen die als nieuwkomer in Nederland terecht komen. Lesgeven aan deze leerlingen vraagt om een specifieke aanpak die oog heeft voor de identiteit, achtergrond en thuistaal van de leerling.

  • De handreiking Ruimte voor nieuwe talenten doet verschillende suggesties voor het onderwijs en voor de organisatie van het onderwijs aan nieuwkomers. De handreiking is een product van het Lectoreninitiatief Professionalisering Taalonderwijs Nieuwkomers (LPTN) die ook een eigen website met informatie hebben.
  • LOWAN ondersteunt de scholen die het eerste opvang onderwijs verzorgen aan nieuwkomers, zowel het primair- als voortgezet onderwijs. Ook gemeenten, samenwerkingsverbanden passend onderwijs, onderwijsondersteunende organisaties evenals lesontwikkelaars en uitgeverijen kunnen een beroep op LOWAN doen.
  • Dalen, A. en Groothoff, F. (2016) Mijn klas een krachtige taalomgeving voor vluchtelingkinderen? In: MeerTaal Jaargang 3, nummer 3, p. 4-9

Aan de slag met meertaligheid

  • Jansen, I., & Smit, J. (2019). Lesactiviteiten meertaligheid: Primair onderwijs. Enschede, SLO.
    Een publicatie van SLO met daarin een aantal lesactiviteiten die leerkrachten van kleuterklas tot groep 8 handvatten bieden om op een laagdrempelige manier aandacht te schenken aan meertaligheid.
  • Het 3mproject : meertalig lesmateriaal, een toolbox en een videobox rondom meertaligheid. Producten van het project Meer kansen met meertaligheid
  • Metrotaal - Mind the gap. Metrotaal wil basisscholen en hun begeleiders inspireren en professionaliseren bij het werken aan een open talenbeleid waar àlle talen ‘thuis’ mogen zijn.

Meer lezen

Onderzoek

contactpersoon

73