meertaligheid

1 oktober 2020

Bij Spaans gebruik ik woorden uit het Engels om de betekenis te raden,  en die lijken ook op het Frans. Suzanne, havo 3

Je associeert het woord meertaligheid misschien vooral met leerlingen met een andere thuistaal, die Nederlands als tweede taal moeten leren. Dat is één belangrijk maatschappelijk aspect van meertaligheid. Maar wist je dat meertaligheid ook belangrijk is in de vreemdetaalles? Hier lees je waarom, en wat je eraan hebt.

Meertaligheid: een feit

Meertaligheid is een gegeven in de samenleving en in het onderwijs van nu en in de toekomst. Een derde tot de helft van de leerlingen spreekt thuis een andere taal dan het Nederlands. Sommige regio’s hebben een andere taal naast het Nederlands, bijvoorbeeld Fries of Limburgs. Alle leerlingen leren vanaf de basisschool Engels en soms een andere taal. Leerlingen komen dus al op jonge leeftijd met minstens één andere taal in aanraking: thuis, op school, maar ook door games of op vakantie.

Is elke leerling meertalig?

Het antwoord is: ja. Elke leerling hoort en ziet meer talen of woorden in andere talen om zich heen, spreekt soms andere talen met familie of vrienden, leert een vreemde taal op school. Alle woorden en zinnen die een leerling in andere talen kan verstaan of gebruiken, vormen zijn meertalige repertoire.

Meertaligheid: een must

De Raad van Europa benadrukt het belang van de kennis van meerdere talen. Elke burger zou minstens twee talen op een goed niveau moeten beheersen naast de eigen eerste taal (of talen). Communicatief vaardig zijn in meerdere talen is een belangrijke competentie om actief deel te nemen aan een democratische samenleving. Daarom is het belangrijk dat we leerlingen prikkelen om de meerwaarde van talen te zien, en hun de kans geven om hun meertalige repertoire zoveel mogelijk uit te breiden.

Meertaligheid: een competentie

Je eigen meertaligheid effectief gebruiken, is iets wat je kunt ontwikkelen: je leert je meertalige repertoire op een functionele en flexibele manier inzetten als je bijvoorbeeld een tekst in een onbekende taal moet ontcijferen, met mensen moet communiceren die een andere taal spreken. Of als je een nieuwe taal leert.

Meertaligheid in de vreemdetaalles

Als leerlingen een vreemde taal op school leren, nemen zij bewust of onbewust mee wat ze eerder aan talen hebben geleerd.  Dat helpt bij het leren van een nieuwe taal. Door leerlingen te stimuleren hun hele meertalige repertoire te gebruiken, leren leerlingen bovendien dat ook de talen die ze eventueel thuis spreken, van waarde zijn bij het leren. Een leerling die Nederlands, Engels en Pools kent, kan zijn kennis ook tijdens de lessen Duits gebruiken. En door het Pools te vergelijken met het Duits, leert deze leerling niet alleen iets over het Duits, maar ook over het Pools.

Nadenken over taal

Leerlingen worden nieuwsgierig naar elkaars meertalige repertoire, dat voor iedereen verschillend is. Als leerlingen samen aan een opdracht werken, hebben ze profijt van de talen die hun klasgenoten kennen. Leerlingen kunnen op deze manier over taalkundige aspecten van taal nadenken. Een leerling die al Spaans kan, herkent in de les Frans waarschijnlijk meer woorden dan een andere leerling. En de woordvolgorde in het Engels lijkt vaak meer op die van het Frans of Italiaans dan van het Nederlands. Wanneer leerlingen zich hier bewust van worden, wordt het leren van een vreemde taal een stukje makkelijker en interessanter.

Je moet durven loslaten en leerlingen zelf dingen laten uitzoeken. En accepteren dat leerlingen dan iets weten wat jij niet weet. Jeannette Bron, docente Russisch

Meertaligheid en het ERK

Het Europees Referentiekader besteedt ook aandacht aan meertalig repertoire en meertalige competentie, en bevat can-do statements die leerlingen kunnen stimuleren hun hele talige en culturele bagage te blijven ontwikkelen. Deze nieuwe can-do statements bieden ideeën voor meertalige activiteiten in de les. Meer weten? Ga naar www.erk.nl.

contactpersoon

Daniela-Fasoglio

Vakportaal Nederlands

Ook het vakportaal Nederlands besteedt aandacht aan het thema meertaligheid: Hoe kun je omgaan met verschillende 'thuistalen' in één klaslokaal? Hoe kan een leerkracht een nieuwkomer ondersteunen in de taalontwikkeling - zowel van het Nederlands als van de thuistaal?