Democratische rechtsstaat

7 november 2022

Burgerschap is de manier waarop mensen deelnemen aan de maatschappij. In Nederland is dat met respect voor elkaar, voor de democratie en de rechtsstaat en voor de vrijheden die iedereen heeft. Maar niet alle leerlingen reageren enthousiast als het woord ‘politiek’ valt. Leerlingen vinden politiek vaak moeilijk en ze hebben niet het idee dat ze zelf invloed kunnen uitoefenen. Misschien dat onderstaande voorbeeldmaterialen daar verandering in kunnen brengen.

Burgerschap - Erasmus voor de klas, Huis van Erasmus, 2020. Doelgroep PO 7-8, VO 1-2 
Twaalf thematische modules (gratis PowerPoints, waarvan er zeven gereed zijn) gebaseerd op de ideeën en idealen van Erasmus voor een vreedzame en verdraagzame samenleving. Elke module kan in twee tot drie lessen worden behandeld. Met begeleidende teksten en actieve werkvormen die uitnodigen tot kritisch denken, tot zelfreflectie, en tot het aangaan van een open dialoog met elkaar.

De democratie en ikEenvoudig Communiceren, 2018. Doelgroep: PrO
Werkboek over democratie: verkiezingen, koningshuis, Nederland in Europa, rechten en plichten als burger, volksvertegenwoordiging.
Geschreven in makkelijke taal. Maakt deel uit van de reeks: 'Mijn leven; zelf denken, zelf doen'. Met bijbehorend lespakket.

Democratie begint bij jezelf, Ontwikkelen van burgerschap, Coutinho, 2020. Doelgroep: Pabo, PO, VO
Dit boek legt (toekomstige) leraren uit wat het concept ‘innerlijke democratie’ inhoudt en helpt ze om zelf een democratische houding te vormen. Er worden methodes aangereikt om leerlingen in de klas democratische vaardigheden bij te brengen. Op de website zijn enkele lessuggesties te vinden.

Democratiefabriek, Stichting Vredeseducatie, 2014-2022. Doelgroep: PO 7-8, VMBO 1-4, H 1-5, V 1-6
Interactieve, mobiele tentoonstelling over vrede, democratie en burgerschap. Jongeren bezoeken in duo's de democratiefabriek, ze krijgen er allerhande opdrachten die hen telkens uitdagen hun eigen ideeën, hun twijfels, opinies en vooroordelen ter discussie te stellen. Onderwerpen gaan over samenleven, diversiteit, actief burgerschap en onze democratie. Bekijk de handleiding.

Gastles en rechtbankbezoekProDemos. Doelgroep: VO
Scholen kunnen een gratis gastles boeken om het bezoek aan de rechtbank voor te bereiden. De klas bezoekt een week later de rechtbank voor een politierechterzitting.
De gastles biedt activerende onderdelen. In het onderdeel 'Hoe lossen we dit op?' bespreken we de verschillende manieren die we in Nederland hebben om conflicten op te lossen. Een echte rechtszaak wordt nagespeeld. Tot slot bepaalt de groep de strafmaat.

How to Wilhelmus, Nationale Opera & Ballet, Universiteit Utrecht en het Meertens Instituut, 2019. Doelgroep: VO 1-2
Website waarop leerlingen aan de slag kunnen met ons nationale volkslied. Ze ontdekken het verhaal achter de tekst en de muziek vanuit het idee dat het Wilhelmus 450 jaar geleden dezelfde functie had als sociale media nu. Met de jambox kunnen ze hun eigen Wilhelmus maken. In het docentengedeelte vind je gratis downloadbaar lesmateriaal, extra teksten en opdrachten.

Leren met strips: De drie kernwaarden voor het openbaar onderwijs, VOS/ABB, Stripmaker des Vaderlands, 2020. Doelgroep: PO 7-8, VO 1-2 
Lesbrief met drie strips en bijbehorende vragen en opdrachten om de drie kernwaarden voor het openbaar onderwijs (vrijheid, gelijkwaardigheid en ontmoeting) te behandelen.

OnderwijskrantenProDemos, 2013-2016. Doelgroep: VMBO 3-4, H 4-5, V 5-6
In archief als pdf op te vragen onderwijskranten met werkvormen, beeldmateriaal en lesideeën die aansluiten bij de actualiteit en passen binnen het curriculum. Rond democratie, rechtsstaat, politiek en beleid en de Europese Unie.

Provinciale Statenverkiezingen in het nieuws 2019Nieuws in de klas, 2019. Doelgroep: VO
Met dit gratis lesmateriaal volgen leerlingen de berichtgeving over de verkiezingen. Ze krijgen inzicht in de werking en procedures van de verkiezingen en de rol van de media hierin. De opdrachten maken leerlingen wegwijs in de berichtgeving over de provinciale politiek. ​Om deze te kunnen maken, zijn actuele nieuwsmedia onmisbaar. Basiskennis over politiek en staatsinrichting wordt als bekend verondersteld.

WerkvormenboekjesProDemos. Doelgroep: VMBO 1-4, H 1-5, V 1-6
The Best of Prodemos: werkvormenboekjes met per boekje tien activerende werkvormen:
over rechtsstaat
-
 over de overlegeconomie
- over de democratie
- over staatsinrichting
- voor in de geschiedenisles
- voor het vmbo
Elke werkvorm is beschreven in een korte instructie met informatie over het leerdoel, de duur, de wijze van uitvoering en het benodigde materiaal. Bij een aantal werkvormen zijn werkbladen toegevoegd of wordt verwezen naar de website van ProDemos.