Visie ontwikkelen

26 april 2022

Om binnen je school te komen tot een centraal idee van waaruit het burgerschapsonderwijs ontwikkeld gaat worden, is het belangrijk om met elkaar een visie te vormen als uitgangspunt voor het onderwijsaanbod.

Voor het ontwikkelen van een visie op burgerschap is het volgende nodig:

  • Inventariseer of en hoe de visie op burgerschap is geformuleerd en of die visie voldoende is afgestemd op het schoolbeleid van de school. Stel jezelf ook de vraag of die visie een relatie legt tussen de wettelijke burgerschapsopdracht en de identiteit van de school.
  • Beantwoord een aantal vragen (ja/nee/nog aan werken):
    1. Heeft de school een visie op burgerschap uitgewerkt?
    2. Is de visie op burgerschap van de school afgestemd op het schoolbeleid? En hoe is dat zichtbaar gemaakt?
    3. Legt de visie op burgerschap een relatie tussen de wettelijke burgerschapsopdracht en de identiteit van de school?
    4. Komt uit de visie naar voren hoe de school werkt aan de volgende aspecten van de wettelijke burgerschapsopdracht:
      • het nadrukkelijk en expliciet bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van de democratische rechtsstaat (wetsartikel a);
      • de sociale en maatschappelijke competenties die leerlingen nodig hebben om te functioneren in een pluriforme democratische samenleving (wetsartikel b);
      • aandacht schenken aan kennis van soorten van diversiteit op het niveau van groepen en individuen en hoe zij respect daarvoor bevordert (wetsartikel c);
      • fungeren als oefenplaats voor burgerschap

Voor het ontwikkelen van een visie en aanpakken zijn diverse handreikingen beschikbaar.

  • Handreiking Burgerschap funderend onderwijs (SLO, 2021). 
    De handreiking is voor alle scholen in het funderend onderwijs die aan de slag willen met burgerschapsonderwijs volgens de aangescherpte wetgeving. Het biedt ondersteuning bij het doelgericht en in samenhang werken aan burgerschapsonderwijs.
  • Burgerkaartenspel (SLO, 2021)
    Hoe geef je vorm aan burgerschap op jouw school? Hoe zorg je ervoor dat je aan de nieuwe eisen van de wet en de Inspectie voldoet? Het Burgerkaartenspel van SLO zet je, met je team, aan het denken over de doelen die je als school of als schoolorganisatie wilt nastreven, maar ook over de leeractiviteiten, lessen en leerlijnen die je wilt opzetten, uitvoeren en evalueren.
  • QuickScan Burgerschap vo (School & Veiligheid, VO-raad, 2020)
    Tool om inzichtelijk te maken hoe het burgerschapsonderwijs op dit moment in de school ervaren wordt. Het is een hulpmiddel om in gesprek te gaan en een koers en ontwikkelpunten te formuleren. Om scholen verder op weg te helpen is er ook een Toolbox Burgerschap, met tips, links, informatie en voorbeelden.
  • IJkpunten voor goed burgerschapsonderwijs (AWP Sociale Kwaliteit e.a., 2021)
    In negen punten – de zogenoemde IJkpunten – is samengevat wat de kenmerken zijn van goed burgerschapsonderwijs en wat er nodig is om die op school te realiseren.

  • Handboek Burgerschapsonderwijs voor het voortgezet onderwijs, 2e herziene editie (Eidhof, B. e.a., ProDemos i.s.m VO-raad en Bureau Common Ground, 2020)
    Hoe geef je concreet vorm aan burgerschap? Hoe ontwikkel je een visie op burgerschap, hoe breng je samenhang aan en creëer je een sterke schoolcultuur?