Burgerschap als leergebied wordt onderdeel van het landelijk curriculum. Maar de opdracht aan scholen om burgerschap actief te bevorderen is natuurlijk niet nieuw. Scholen zijn volop bezig met burgerschap. Nu zijn er nieuwe kerndoelen voor dit leergebied. Hoe landen die in de praktijk? We gaven de opdracht tot een verkennend onderzoek, specifiek voor het deelonderwerp democratische betrokkenheid.
Dit soort onderzoek doen we om beter zicht te krijgen op het curriculum in de praktijk. De inzichten gebruiken we vervolgens om gericht te ondersteunen bij de implementatie van de kerndoelen. Tegelijk bouwen we kennis op met oog op toekomstig onderhoud van het curriculum. Maar doe er als school ook vooral je voordeel mee. Gebruik de inzichten bijvoorbeeld als inspiratie, spiegel of gespreksstarter binnen je school.
Hoe landen die kerndoelen burgerschap, specifiek voor democratische betrokken dan in de praktijk? Twaalf scholen deelden hun ervaringen. Wat blijkt: burgerschap ontstaat niet alleen in afzonderlijke lessen, maar juist ook in de dagelijkse schoolcultuur. Er worden veel herkenbare voorbeelden gegeven van hoe democratische betrokkenheid in de praktijk vorm krijgt. Onder andere in klassengesprekken, bij verschillende lessen en leergebieden, op klas- en schoolniveau in verschillende vormen en situaties.
Kijk eens naar wat jullie al doen
Veel scholen blijken een rijk aanbod te hebben op gebied van burgerschap. Dat aanbod is vaak organisch gegroeid en niet altijd expliciet verbonden aan leerdoelen, opbouw of zicht op ontwikkeling. Democratische betrokkenheid wordt veel geoefend, maar minder vaak bewust benoemd, vastgelegd of gevolgd. Dat maakt dit onderzoek waardevol als spiegel: waar oefenen leerlingen al met democratische vaardigheden, waar zit overlap, waar ontbreken nog ervaringen en hoe kun je opbouwen van eenvoudig naar complexer gedrag?
In gesprek over verdere curriculumontwikkeling
Grote kans dat dit onderzoek je aan het denken zet over hoe burgerschap een plaats krijgt in jullie schoolcurriculum. Welke kennis, vaardigheden en ervaringen vind je belangrijk voor leerlingen? Waar hebben of krijgen die een plek in het onderwijs? Hoe hangt het aanbod samen en hoe volg je de ontwikkeling van leerlingen? De bevindingen laten zien hoe praktijkervaringen van scholen samenhangen met curriculumvraagstukken op het gebied van doelen, opbouw, samenhang, leermiddelen, toetsing, professionalisering en schoolcultuur. Daardoor biedt het niet alleen inzicht in hoe kerndoelen in de praktijk worden geïnterpreteerd en uitgevoerd, maar ook aanknopingspunten om je eigen curriculum verder te versterken. Zo kan het rapport een waardevolle bron zijn voor gesprek, ontwikkeling en bewuste curriculumkeuzes.
Bekijk het hele rapport: Bouwen aan democratische betrokkenheid (download)
Ook aan de slag met burgerschap?
- Kijk dan op de pagina over Burgerschap.
- Kijk op Burgerschap op school voor een teamgids burgerschap (po) en stappenplan burgerschap om samen met jouw schoolteam ook aan de slag te gaan.
- Op Aan de slag met onze materialen staat een lessuggestie om te werken aan democratische betrokkenheid in het vso en een advieskaart democratische betrokkenheid in het vmbo.