Linda Vaessen

1 maart 2021

Het is goed om te bedenken dat taalontwikkeling concentrisch verloopt en dat de leerlijn voor taal en lezen dus niet categorisch is opgebouwd. Het is dus niet zo dat we de afgelopen thuisperiode een bepaalde categorie niet hebben behandeld: in die zin is er geen hiaat waardoor je niet verder zou kunnen. Het gaat erom dat je nu vooral het technisch en begrijpend lezen meteen goed oppakt.

Blijf vooral veel lezen

Linda Vaessen | taal- en leesspecialist, leerkracht groep 3 Innovo, ontwikkelaar Door lezen de wereld ontmoeten

Technisch lezen

Uiteraard ga je nu in de middenbouw inzetten op de leestechniek, maar vergeet ook het begrijpend lezen niet. Doe het allebei, en dus niet leestechniek in plaats van begrijpend lezen. Blijf dus vooral veel lezen en herhaald lezen, gebruik rijke teksten en praat daar over.

Wij hanteren op school in de middenbouw een weekopzet, waarbij we de hele week werken met dezelfde tekst die voor leerlingen interessant is. Deze tekst gebruiken we voor het inoefenen van de technische leesmoeilijkheden, maar zetten we ook in bij de methodiek Door lezen de wereld ontmoeten. Zo koppelen we technisch lezen direct aan begrijpend lezen.

Begrijpend lezen

Bij begrijpend lezen gaan wij gewoon door op de manier waarop we dat altijd doen. We koppelen teksten en boeken aan thema’s, praten daar met de leerlingen over en stellen vragen vanuit de taxonomie van Bloom. Dat doen we aan de hand van mijn aanpak Door lezen de wereld ontmoeten, waar ik in januari bij het Landelijk Netwerk Taal een presentatie over gaf.

Extra ondersteuning bij het lezen

Ondanks dat je de LOVS-toets Begrijpend Lezen niet diagnostisch in kunt zetten, kiezen wij er toch voor om hem af te nemen. Je kunt deze toets niet analyseren en vervolgens categoriseren, waardoor hij geen aanknopingspunt geeft voor het bepalen van een hiaat of vervolg. Als je hem toch afneemt, kun je hem wel gebruiken om te kijken naar de algemene taalontwikkeling van je leerlingen. Bekijk de resultaten dan in een breder perspectief: hoe zijn de technische leesvaardigheid, de woordenschat, de kennis van de wereld en het leesbegrip van de leerling?

De andere LOVS-toetsen kun je wel formatief gebruiken. Ze bieden mooie aanknopingspunten om te zien waar leerlingen staan. Maak op basis daarvan een plan voor je groep en zet ze versneld terug op de leerlijn. Maar er zijn ook andere manieren om zicht te krijgen op de ontwikkeling van je leerlingen: kijk en luister.

Bij ons zitten de zorgen vooral in de huidige groep 4 en 5, die in de vorige lockdown groep 3 en 4-leerlingen waren. De verschillen tussen leerlingen in die groep zijn momenteel heel erg groot. We zouden daar wel zes verschillende niveaugroepjes kunnen maken. Dat is niet werkbaar. We stellen daarom hoge doelen en focussen op effectieve instructies, herhaald lezen en leeskilometers. We maken daarbij dankbaar gebruik van het boek van Marita Eskes.

Taalonderwijs

Dit is wel het moment om de methode eens goed te bekijken en te checken wat je nog gaat doen. Wij gebruiken de taalmethode wel, maar kijken altijd of we een toepassing van het doel zien bij de teksten of boeken die we behandelen binnen een thema. Die keuze heb je: doe je de taaloefening uit de methode, of koppel je dezelfde soort oefening aan interessante teksten? Bij het maken van keuzes maken we ook gebruik van de site van SLO over het prioriteren van leerdoelen in deze periode.

< Terug


intro

Nu de leerlingen weer naar school komen, denk je opnieuw na over je onderwijsaanbod rondom taal en lezen. Je wilt graag zo snel mogelijk een beeld krijgen van waar ze staan in hun taal- en leesontwikkeling. Hoe doe je dat? En hoe geef je je onderwijs vervolgens zo vorm dat je alle leerlingen stimuleert en ondersteunt om weer stappen te zetten in hun taal- en leesontwikkeling? SLO-er Joanneke Prenger zette al eerder op een rijtje welke leerdoelen in deze periode de prioriteit zouden moeten krijgen. Maar hoe doe je dat in de praktijk? Voor deze serie vroegen we mensen die actief betrokken zijn bij het taalonderwijs naar hun ervaringen en ideeën. Wat denken zij dat nu belangrijk is?