Karin Versloot en Marieke van Logchem

22 maart 2021

Wij hopen dat scholen de komende maanden volop inzetten op het lezen. Voor het technisch lezen betekent dat vooral weer instructie geven en samen lezen. Model aan je leerlingen hoe je een tekst aanpakt, geef instructie en begeleiding bij nieuwe leesmoeilijkheden. Pak het voor-koor-zelf lezen weer op en gebruik daarbij een grote variatie aan teksten.

Keuzes maken

Karin Versloot en Marieke van Logchem | onderwijsadviseurs taal en lezen, Expertis.

Technisch lezen

We zien dat vooral leraren in groep 3 zich de afgelopen tijd zorgen maakten over het technisch lezen en zochten naar manieren om leerlingen daar toch bij te ondersteunen. Maar technisch lezen verdient ook na groep 3 aandacht, zeker in groepen 4 tot en met 6. In deze groepen staat het vloeiend lezen centraal. Maak vooral veel leeskilometers met de klas op zowel woord- als tekstniveau, besteed aandacht aan automatisering en geef expliciete instructie bij nieuwe woordtypen. Kijk of je de combinatie kan maken met teksten die je bij wereldoriëntatie inzet en schrap werkboekopdrachten die niet leiden tot lezen.

Begrijpend lezen

Ook voor begrijpend lezen hebben leerlingen jou als leerkracht de komende tijd nodig, vooral in je didactiek. Maak gebruik van scaffolding en modeling en geef veel gelegenheid tot interactie. Dat hebben ze vooral gemist! Dit is echt hét moment om je te verdiepen in de kenmerken van effectief onderwijs in begrijpend lezen. Richt je op kennisopbouw, breng de voorkennis van leerlingen goed in beeld, gebruik rijke teksten, stel de inhoud van de tekst centraal in de verwerking van de tekst. De Close-readingaanpak gaat hiervan uit, het is een manier van begrijpend lezen waarbij de inhoud van een complexe tekst centraal staat. Dat doe je door tekstgerichte vragen te stellen, met veel interactie over de tekst. Die kan je trouwens ook gebruiken bij teksten die aansluiten bij de wereldoriënterende vakken: benut gewoon elke gelegenheid op een schooldag! Er zijn genoeg inspirerende ideeën.

Extra ondersteuning bij het lezen

Leerlingen die zich de afgelopen maanden weinig ontwikkeld hebben in technisch en begrijpend lezen, hebben natuurlijk extra aandacht nodig. Voor technisch lezen zou je leerlingen apart kunnen nemen, om intensief met een klein groepje met teksten aan de gang te gaan. Voor begrijpend lezen kun je je afvragen wat het effect is van bijvoorbeeld een half uurtje bijles. Het effect is groter als je voor al je leerlingen een rijke leesomgeving en effectief begrijpend leesonderwijs creëert. Wat je wel zou kunnen doen is dat je met deze leerlingen inzet op pre-teaching-activiteiten, waarbij je ze alvast de gelegenheid geeft het onderwerp te verkennen.

Taalonderwijs

Binnen je taalonderwijs is het deze periode extra belangrijk om keuzes te durven maken. Waarom geef ik deze les eigenlijk? Aan welke doelen wil ik met mijn leerlingen werken? Wat moeten ze aan het eind van mijn groep nu eigenlijk beheersen? We hebben daar een overzicht van gemaakt met praktische handvatten.

Tijd om keuzes te maken

Het belangrijkste wat we leraren nu mee willen geven is: kijk kritisch naar je methode en maak keuzes. Daarvoor hebben leraren voorbereidingstijd nodig, om met elkaar het gesprek aan te gaan. Schoolleiders moeten daar hun team in faciliteren. Als er extra geld beschikbaar komt, adviseren we dus het te gebruiken voor tijd om je taal- en leeslessen goed te doordenken en voor te bereiden. Zo creëer je voor elke leerling een rijke taalomgeving.

< Terug


intro

Nu de leerlingen weer naar school komen, denk je opnieuw na over je onderwijsaanbod rondom taal en lezen. Je wilt graag zo snel mogelijk een beeld krijgen van waar ze staan in hun taal- en leesontwikkeling. Hoe doe je dat? En hoe geef je je onderwijs vervolgens zo vorm dat je alle leerlingen stimuleert en ondersteunt om weer stappen te zetten in hun taal- en leesontwikkeling? SLO-er Joanneke Prenger zette al eerder op een rijtje welke leerdoelen in deze periode de prioriteit zouden moeten krijgen. Maar hoe doe je dat in de praktijk? Voor deze serie vroegen we mensen die actief betrokken zijn bij het taalonderwijs naar hun ervaringen en ideeën. Wat denken zij dat nu belangrijk is?