aan de slag

22 september 2020

Meertaligheid in de les

Je wordt gevoeliger voor taal als je meerdere talen actief spreekt. Leerlingen worden ook nieuwsgieriger naar andere talen en gaan vragen hoe je iets bijvoorbeeld in het Turks kunt zeggen. Annette Heym, Docent Duits

Een meertalige aanpak draagt ook bij aan meer samenhang tussen de verschillende taalvakken. Hieronder enkele voorbeelden van over hoe je een plek kunt geven aan meertaligheid in de les.

Alle talen welkom

Als kennismakingsopdracht met een nieuwe klas vraagt de leraar Frans aan alle leerlingen welke talen zij spreken. De docent heeft in de klas een poster opgehangen, in het midden staat ‘bienvenu’. De leerlingen mogen één voor één alle woorden die zij kennen voor ‘bienvenu’ op de poster schrijven, ook in de taal die ze thuis spreken als het niet het Nederlands is. De leerlingen kunnen eventueel ook bijzetten uit welke taal dit woord komt. De docent krijgt een beeld van de talenkennis van de leerlingen in de klas. Leerlingen voelen zich in hun meertalige repertoire gewaardeerd.

Happy Birthday

Judith Hagedoorn, vmbo-docent Engels, geeft tijdens de les Engels  de opdracht aan haar leerlingen om in tien verschillende talen op te zoeken hoe je iemand feliciteert met zijn verjaardag. De leraar laat de leerlingen daarna overeenkomsten tussen de verschillende talen opsporen en de talen benoemen die juist niet op de andere lijken.

Les Duits – of toch even Italiaans

In het vmbo kan de eerste tekst in het Duits voor angstige gezichten zorgen bij de leerlingen, vertelt Sylvia Dortmundt, docent Duits. Dat komt omdat ze bang zijn dat ze het niet begrijpen. Zij laat leerlingen als startopdracht een tekst lezen in een andere vreemde taal - bijvoorbeeld Italiaans - en met elkaar ontdekken wat de inhoud van die tekst is. Leerlingen merken daardoor dat ze door de talenkennis die ze al hebben best veel begrijpen. Dit geeft hun vertrouwen voor het lezen van Duitse teksten. Ze gaan overeenkomsten zoeken tussen Duits en bijvoorbeeld Nederlands of Engels.

Over talen vertellen

Je kunt meertaligheid inzetten door leerlingen over talen te laten vertellen. Leerlingen kunnen bijvoorbeeld hun kennis van Duitse lidwoorden vergelijken met de lidwoorden in het Frans, Turks of Spaans. Daarna delen ze hun kennis met de andere leerlingen. Zo wordt elk groepje leerlingen expert in een bepaald onderwerp, in dit geval een grammaticaonderwerp. Leerlingen leren dat kennis van een taal ook helpt bij het leren van een andere taal.


Praktische materialen

De inzet van meertalige activiteiten in de talenles is voor veel docenten nog onbekend terrein. Het kan daarom verhelderend zijn om te lezen over enkele succesvolle initiatieven. Deze ervaringen helpen om een concreter beeld te krijgen van de kansen die meertaligheid voor je onderwijs biedt.

Thuistaalcarrousel, een initiatief op het Bernardinus College in Heerlen. Een werkvorm waarbij leerlingen hun eerste taal met klasgenoten delen.

Lesmateriaal over meertaligheid en thuistaal in Limburg. Deelnemers aan de workshop van Esther van Loo hebben lesmateriaal voor basisscholen en middelbare scholen ontwikkeld.

Een actieve werkvorm ontwikkeld door lerarenopleider Engels Anna Kaal: leerlingen in de onderbouw vo gaan op onderzoek uit in hun omgeving. Welke talen komen ze tegen? Hoe meertalig zijn we?

Een project van het European Centre for Modern Languages: CARAP-FREPA met lesmaterialen om te werken aan meertalige en pluriculturele competenties in de taalles - Engelstalig.