handreiking j/m

13 oktober 2020

In oktober 2020 kwam de Onderwijsraad met een advies over het (vermeende) verschil tussen jongens en meisjes in het onderwijs (samenvatting / compleet advies). De aanbevelingen die zij daarin doet sluiten aan bij wat wij met deze handreiking over Jongens / Meisjes op school al eerder bepleitten: kijk vooral goed naar individuele leerlingen en probeer recht te doen alle verschillen die er tussen hen zijn – niet alleen die op het gebied van sekse of gender.

De onderwijsraad stelt vast dat jongens vanaf de middelbare school over het algemeen een minder gunstige schoolloopbaan hebben. Meisjes of vrouwen hebben daarna juist over het algemeen een minder gunstige beroepsloopbaan. Dat heeft volgens de Raad weinig met sekse te maken, maar vooral veel met gender. ‘Verschillen in de school- en beroepsloopbanen’, zo schrijft de Onderwijsraad, ‘ontstaan thuis, onder leeftijdsgenoten, op school en in de samenleving. Ze hangen vooral samen met bewuste of onbewuste denkbeelden over gender. […] Het gaat om denkbeelden over waar jongens en meiden goed in zijn en over beroepen die bij hen passen. Dat kan ertoe leiden dat jongens en meiden ongelijke kansen krijgen worden beperkt in hun keuzevrijheid.’

In 2012 deden APS (pdf, 1.4 MB) en het Kohnstamm Instituut (pdf, 1 MB) al eens onderzoek naar leergedrag van jongens en meiden, en manieren om daar pedagogisch-didactisch mee om te gaan. In opdracht van OCW heeft SLO de uitkomsten hiervan verwerkt in deze handreiking J/M. Deze handreiking is bedoeld voor docenten, mentoren, schoolleiders en andere betrokkenen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs die op zoek zijn naar mogelijkheden om leerlingen meer uit te dagen en te motiveren voor school.
De focus ligt in deze handreiking (uit 2014) sterk op jongens en hun veronderstelde ‘jongensachtige’ gedrag. Het nieuwe rapport van de Onderwijsraad werpt hier een ander licht op: het benoemen en bevestigen van reële of denkbeeldige verschillen tussen jongens en meisjes is misschien wel een deel van het probleem dat we willen oplossen. Met die belangrijke aanvulling, blijft de kernboodschap van deze handreiking J/M evengoed overeind: zorg ervoor dat er in je lessen vooral plek is voor kinderen als individuen, en maak ruimte voor alle soorten van verschil.