Gaandeweg kiezen

SLO kreeg het verzoek van de projectleiding VM2 de sectorale- en intrasectorale programma's uit Zorg & Welzijn en Economie inhoudelijk met elkaar te vergelijken. Dit is interessant omdat het vmbo geconfronteerd wordt met een sterke daling van het aantal leerlingen in de basis- en kaderberoepsgerichte leerweg. Deze terugloop brengt het voortbestaan van sommige afdelingen in de gevarenzone. Dit noodzaakt scholen na te denken over hun onderwijsaanbod voor de toekomst. Deze signalen geven aanleiding om eens over de grenzen van eigen afdelingen te kijken en te onderzoeken wat de meerwaarde is van samenwerken met andere afdelingen

Onderaan deze pagina treft u de resultaten van dit onderzoek aan in de vorm van een powerpoint en een aantal overzichtsbladen. De onderstaande tekst geeft hierbij de nodige uitleg.

Aanpak

Met deze gegevens en het verzoek van de projectleiding VM2 kende de aanpak de volgende stappen:

  1. Zoek naar gemeenschappelijke kenmerken per verwante doorstroom
  2. Per vmbo programma het aantal context(en) vaststellen: (soort kerntaak als KD)
    de leerling kan in de context van …………………………….
  3. Bepaal de handelingen die bij de context horen (vergelijken met de werkprocessen in het KD)
  4. Omschrijf de karakteristiek van de context
  5. Stel de kerndoelen/vaardigheden vast per context
  6. Leg een relatie met de eindtermen van het vmbo

Uitwerking domeinen

De uitwerking van deze zes stappen leverde een overzicht van "kenmerken" typerend voor de afdelingen (zie de download "uitwerking domeinen"). In deze uitwerking vielen twee dingen op:

  • De relatie in de eindtermen. Het examenprogramma IS D&C kan een relatie leggen met elk domein. Waar het intrasectorale programma nog een beperkte relatie heeft met verschillende domeinen heeft het sectorale programma dat niet of nauwelijks.
  • Binnen de omschrijving van handelingen werd een gemeenschappelijkheid ontdekt.

Een aantal handelingen komen regelmatig terug of zijn sterk verwant aan elkaar. Deze handelingen kregen dezelfde kleur en werden vervolgens in een tabel samengevoegd en gekoppeld met de bijbehorende karakteristieken en kerndoelen. Zo ontstond een nieuw en interessant overzicht. Per kleur werd gekeken wat de kern is van de gezamenlijke handelingen. (gekleurde bullets)

Hoofdthema's

Na deze analyse zijn zes hoofdthema's bepaald die zich kenmerken door gemeenschappelijke vaardigheden. Het domein Media is een apart programma en staat los van de hoofdkerntaken, maar is wel meegenomen in het overzicht (Zie de download "Hoofdthema's")

  1. Dienstverlening Commercieel
  2. Dienstverlening Administratief
  3. Voorraadbeheer
  4. Activiteiten begeleiding
  5. Catering
  6. Omgangskunde
  7. Media

Per hoofdthema zijn de vaardigheden gekoppeld aan de mbo competenties (Let op: soms gaf de component, een verbijzondering van de competentie, de doorslag voor de gekozen competentie)

Leerroute

Tot slot de leerroute waarin wordt aangegeven hoe de hoofdthema's zich verhouden tot de domeinen. Het geeft aan dat de school een leerroute kan samenstellen, onafhankelijk van het programma waarmee de vmbo school werkt (sectoraal, intrasectoraal of intersectoraal programma D&C). Alleen economie en media karakteriseren zich met 1 hoofdtaak.

Met deze 8 hoofdthema's is het mogelijk alle opleidingen te kunnen blijven aanbieden. De thema's dienen als "werkplekken". De context verandert, maar het hoofdthema blijft hetzelfde. De veranderende contexten zijn de domeinen.

Uitgaande dat de leerling niet alles weet wat met een beroepssituatie te maken heeft, wordt gestart met een oriëntatie periode. De omschreven vaardigheden bij het hoofdthema kunnen helpen een opdracht uit te werken voor deze periode. Voor de uitwerking van opdrachten in de verkennende en verdiepende fase kunnen de uitgangspunten van het kwalificatiedossier worden gebruikt.

In de verkennende fase leert de leerling de basisvaardigheden aan 'verpakt' in authentieke prestaties die uitgevoerd worden in school of misschien al buiten de school.

In de laatste stap "het verdiepen" gaat de leerling een keuze maken voor een beroepsopleiding. In een VM2 traject kan dat direct een domein zijn uit het mbo. Doet de leerling mee aan het cspe van het vmbo, dan zal hij een keuze maken voor een vmbo examenprogramma19-4-2011_11-14-30.png

Loopbaanbegeleiding

Loopbaanbegeleiding is hier belangrijk in het kader van reflectie op de toekomst en de keuzes die de leerling daarbij moeten maken. Praten over loopbaanontwikkeling geeft leerlingen vertrouwen in hun vaardigheden om loopbaankeuzes te maken

Wil loopbaanbegeleiding een echte functie krijgen en houden in het curriculum dan

  • moeten er afspraken gemaakt worden over loopbaangesprekken
  • moet vaste formatietijd ingepland worden voor loopbaanbeleid.

Tips tav loopbaanbegeleiding en de vormgeving van de leerroute:

  • Oriëntatie laten indalen in de onderbouw. Nieuw PSO programma.
    Eventueel ook mogelijkheden aanbieden voor verkennen.
  • En dan: in het derde jaar examen doen in het beroepsgerichte vak.  CSPE afnemen.
    (Eindexamenbesluit vwo-havo-mavo-vbo - Artikel 37a. Centraal examen voorlaatste leerjaar)

Een aanvulling met voorbeeldopdrachten volgt nog.