Vaardigheden in de Tweede Fase

Havo leerlingen moeten in twee jaar tijd klaargestoomd worden voor de zelfstandige werkwijze op het hbo.

Om leerlingen hierop voor te bereiden moeten leerlingen in de tweede fase bij voorkeur:

  • zelfstandig kunnen plannen en werken
  • grotere hoeveelheden stof ineens kunnen bestuderen
  • inzicht en overzicht hebben
  • presentaties verzorgen
  • en in het algemeen meer tegelijk en meer zelf doen.
  • De meeste leerlingen (ook havo 3 leerlingen) beschikken aan het begin van het vierde leerjaar niet in voldoende mate beschikken over de voor de tweede fase benodigde vaardigheden.

    Vergelijking vaardigheden: onder- en bovenbouw TL met onder- en bovenbouw havo

    Hoe verhouden deze algemene niet-vakgebonden vaardigheden in de havo zich tot de vaardigheden die in de onderbouw en de bovenbouw van de TL aangeleerd worden? Dat wordt  in een schema inzichtelijk.

    Enkele conclusies over de aansluiting betreffende vaardigheden:

    In de Tweede Fase zijn in vergelijking met de theoretische leerweg:

    • teksten langer, ook in een vreemde taal;
    • onderwerpen complexer en staan verder van de leerlingen af;
    • er wordt meer inzicht en meer analytische en abstraherend vermogen van leerlingen gevraagd;
    • leerlingen moeten zelf kennis en vaardigheden toepassen in nieuwe contexten;
    • ze moeten grote lijnen zien en juiste conclusies kunnen trekken, steekhoudende argumenten geven, complexe grafieken begrijpen;

    Kortom: er wordt een beroep gedaan op complexe (denk)vaardigheden.

    Onder algemene, vakoverstijgende vaardigheden die bij diverse vakken in de vierde klas van leerlingen verwacht worden, verstaat men meestal vaardigheden als:

    • efficiĆ«nt kunnen plannen;
    • kwalitatief goede informatie kunnen vinden;
    • een onderzoekje kunnen opzetten en uitvoeren;
    • een notitie kunnen schrijven;
    • een presentatie kunnen houden met een goede opbouw en inhoud en
    • effectief kunnen samenwerken.

    Lastige punten voor TL-leerlingen:

    TL-leerlingen zullen in het algemeen bij binnenkomst in havo-4:

    • moeite hebben met de grote hoeveelheden ingewikkelde lesstof en (grote hoeveelheden) abstracte lesstof die ze met een grote mate van zelfstandigheid moeten verwerken;
    • moeite kunnen hebben met zelfstandig werken en plannen, omdat zij voor het TL-eindexamen en de voorbereiding hierop redelijk aan de hand meegenomen worden. In de TL is er veel controle op huiswerk

    Mogelijke voordelen die TL-leerlingen kunnen benutten:

    • Waarschijnlijk zullen leerlingen over het algemeen gemakkelijker aan een Praktische Opdracht werken omdat zij in de vierde klas van de TL het sectorwerkstuk hebben gemaakt.
    • TL-leerlingen zullen waarschijnlijk bij binnenkomst in havo 4 snappen hoe een PTA werkt.
    • TL-leerlingen zijn al een keer in twee jaar tijd naar het examen geleid en hebben examenervaring achter de rug.

    Bronnen

    SLO, Boer de M. (2004) Van 3 naar 4, Instrumenten voor een betere aansluiting tussen 3 h/v en tweede fase
    IVA beleidsonderzoek en advies, Vermaas J. e.a. (2007), Beter inspelen op havo-leerlingen
    SLO, Michels B. (2006), Verschil moet er wezen
    Asselt van R. (2007), Doorstroom in onderwijs en de betekenis van een goede aansluiting
    SLO, Boer de M. (2007). De drie functies van 3 havo en 3 vwo. Een handreiking voor schoolleiders, afdelingsleiders, mentoren, docententeams, decanen.