Nederlandse taal
Hieronder vindt u een overzicht van relevante publicaties en projecten rond taal en communicatie voor de doelgroep zml.

Bronnen

Begrijpend lezen voor mensen met een verstandelijke handicap (2008)
P.G.T. Nicolay, H. Nakken en K.P. van den Bos hebben een praktijkboek geschreven voor mensen met een lichte tot matige verstandelijke handicap, met een technisch leesniveau vergelijkbaar met leerlingen van begin groep 5 van het basisonderwijs. Het boek is geschreven voor volwassenen met een verstandelijke beperking. De teksten sluiten nl. aan bij hun belevingswereld. Er worden aanwijzingen gegeven voor het geschikt maken van de lessen  voor (V)so-scholen. ISNB-nummer: 9789047700364; prijs € 29,95.

Turbino
Spelletje om de mondmotoriek te verbeteren door te blazen tegen een propellor die op een spelbord met dieren is bevestigd.

Pepi
Bedoeld om tijdens logopedie/taalontwikkeling de woordenschat te vergroten en logische reeksen te leren maken, maar ook zeer goed inzetbaar om de zelfredzaamheid te vergroten. Deze plaatjes bieden namelijk  visuele ondersteuning bij hetgeen de kinderen achtereenvolgens moeten doen om een bepaalde handeling te verrichten.
De onderwerpen zijn overgangssituaties die je vooral in de onderbouw tegenkomt, zoals binnenkomrituelen, kleding aan- en uittrekken, melk inschenken, telefoneren.

Gezamenlijke publicatie SLO en CED-Groep
De CED-Groep en SLO bieden materialen aan voor het zml-onderwijs. Om versnippering van materialen en methoden te verminderen en waar mogelijk te voorkomen, zoeken we elkaar steeds vaker op en werken op een aantal terreinen samen. Eén van de onderwerpen waarbij we samenwerken en de producten op elkaar afstemmen, is het thematisch lesmateriaal. Een publicatie zal uitgegeven worden waarin te zien is hoe u thematisch aan de slag kunt gaan met mondelinge en schriftelijke taal met de methode FoTotaal van de CED-Groep en met oriëntatie op jezelf en de wereld via het Thijs & Toetsie leermiddelenpakket van SLO. Daarnaast heeft SLO in opdracht van de CED-Groep extra materiaal ontwikkeld rondom: december, eten en drinken en kleding. Met als doel om de producten zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen Zo beschikt u over een volledig pakket dat alle thema’s behandelt. 

Met de bus naar het ziekenhuis
Betsie Kroon, ambulante begeleider van REC de 4 provinciën, heeft een Cd-rom ontwikkeld om begrijpend lezen te oefenen. Het verhaal wordt geïllustreerd met digitale foto's en gaat over een bezoek aan het ziekenhuis. Het is voorbeeldmatig een mooi idee hoe je met behulp van een digitale camera een les kunt maken. Het verhaal is geschreven voor Avi-niveau 5 à 6.
Meer informatie: ab@boslustschool.nl

Aap-zee-koe
Hilde Cornelis en Ilse van Beversluys schreven een leesprogramma om kinderen met autisme beter te leren lezen. Het programma bestaat uit een boek en een Cd-rom met werkbladen. Kenmerkend in dit programma is dat de teksten geen opsmuk hebben en niet voorafgegaan worden met verhalen. De werkboekjes zijn visueel, gestructureerd, voorspelbaar en realistisch. REaCtys, steunpunt autisme, raadt het boek aan voor zml-leerlingen met autisme.

Digital Storytelling
In 2006 verscheen een boek over het zogenaamde “vertellend leren”. Hans Jansen en Renée van der Linde schreven het boek  ' Vertellend leren' (ISBN 90-77834-19-2). Oorspronkelijk is het boek bestemd voor cluster 2. Het is een boek over het maken van een digitale vertelling (Digital Storytelling). Dit is een kort verhaal dat wordt verteld in digitale beelden, voorzien van (ingesproken) teksten, geluidseffecten en muziek. De basis van de digitale vertelling is een verhaal of iets dat je wilt vertellen. De beelden en geluiden geven leerlingen veel ondersteuning om het verhaal te begrijpen. Als het digitale verhaal af is, kun je het weer gebruiken om een vervolg te maken. Er is een bijbehorende site met uitleg en voorbeelden.  De faculteit Educatie van de Hogeschool Utrecht biedt de mogelijkheid tot het volgen van een training.

De leesliniaal
De leesliniaal is een doorzichtige liniaal die de letters vergroot. Het werkt goed bij kinderen met dyslexie, bij kinderen die een hele bladzijde tekst verwarrend vinden en voor kinderen die moeite hebben met kleine letters te lezen. De liniaal bevordert de concentratie.

East Tutor
East Tutor is software met meerdere functies. Het kan via een applicatie een stuk tekst voorlezen dat geselecteerd is en is in staat om letters, woorden, zinnen die getypt worden voor te lezen. Het is als (tijdelijke) demonstratie software te downloaden.

Whisper Phone
Deze akoestische voicehead-set geeft feedback op hoe een leerling klanken maakt en leest. Door het dragen van deze headphone kunnen ze zichzelf beter horen tijdens het zachtjes hardop lezen en kunnen de leerlingen zich beter concentreren.

Het Sprekende Boek
Een online bibliotheek voor leerlingen met een verstandelijke en/of een lichamelijke beperking, met ruim 50 kinderboeken. Door het indrukken van een knop is het voor leerlingen mogelijk om een verhaal te bekijken en te beluisteren in een aangepast tempo.

Communicate In Print
Een software programma met als basis 8000 symbolen waarmee boeken met symbolen of werkbladen gemaakt kunnen worden. In feite is het een eenvoudige desktop publisher, met veel mogelijkheden om extra materialen te maken voor die kinderen die iets extra's nodig hebben om te leren. Het programma is uitstekend te gebruiken door ouders, logopedisten, remedial teachers en leerkrachten.

Communicate By Choice
Communicate By Choice is een software programma in het verlengde van Communicate In Print met veel speel/leer activiteiten,waarbij veel symbolen en plaatjes kunnen worden. Alle activiteiten zijn zowel met de muis als met schakelaars te bedienen, waardoor deze software ook geschikt is voor kinderen die aangepaste computerbediening gebruiken.

Communicate Symwriter
Communicate Symwriter is een eenvoudige tekstverwerker waarbij in symbolen getypt kan worden. Het programma beschikt over 8000 symbolen. Geschikt voor kinderen die beginnen met leren lezen en schrijven. Doordat bij ieder geschreven woord een symbool verschijnt, leren de kinderen tegelijkertijd de betekenis van een woord kennen. De symbolen verschijnen automatisch boven de tekst of in een venster naast het tekstdocument. Kinderen die niet met het toetsenbord kunnen schrijven kunnen uit een dynamisch kaart op het scherm, de symbolen en woorden kiezen en in de tekst plaatsen.

Symbol for Windows
Symbol for Windows is een software programma waarmee met behulp van symbolen materialen gemaakt kunnen worden, geschreven kan worden met symbolen en veel meer.
Het programma biedt op deze manier diverse mogelijkheden om te gebruiken bij de ondersteunde communicatie. In alle programma onderdelen kunnen diverse symboolbibliotheken ingevoegd worden o.a. PCS, Visitaal, Beta, Bliss.

Paper Chart Maker
Paper Chart Maker (PCM) is een programma voor het samenstellen en afdrukken van losse communicatiekaartjes, mappen, of ander materiaal ter ondersteuning van de communicatie
Het is mogelijk om de kaart op te maken naar eigen wens: groter of kleiner, met meer of minder rijen en kolommen; alles afgestemd op eigen wens met de eigen symbolen. Foto’s kunnen ingevoegd worden.

Export Programma
Het Export Programma (EXP) wordt gebruikt om symbolen, afbeeldingen en foto's uit Symbol for Windows databases in andere teksten of programma's te kunnen gebruiken. Bijvoorbeeld te  exporteren naar een Word of Power Point bestand.

Document Maker
Document Maker (DM) wordt gebruikt om met symbolen te schrijven. De woorden kunnen direct ingetypt worden of uit een scherm met symbolen gekozen worden. Kinderen hoeven dan nog niet te kunnen lezen om een tekst met symbolen te maken.

Thumball
Deze bal is een Amerikaanse bal met letters op verschillende vakjes verspreid. Met die bal kun je allerlei taalspelletjes doen door afspraken te maken, zoals, als je de bal vangt kijk je op welk vakje van de bal  de duim drukt. Is dat bijvoorbeeld een b, dan kun je een woord bedenken met een b. De bal is zacht en heeft een doorsnee van 12 centimeter.

SLO-publicaties

Leren lezen en begrijpen
Deze verkennende studie van SLO brengt in kaart welke methodieken, didactieken en ondersteuning op een aantal zml-scholen ingezet wordt ten aanzien van het leesonderwijs. De reden om hier aandacht aan te besteden, is dat er veel verschillen bestaan hoe zml-scholen het leesonderwijs aanpakken maar dat er weinig zicht is op de effecten van deze aanpakken. In dit project zijn ook instellingen zoals CED, Universiteit van Nijmegen en Expertisecentrum Nederlands betrokken. 

Taallessen in zml
Het zijn (voorbeeld)taallessenbeschrijvingen voor 4-8 jarigen en 8-12 jarigen zml-leerlingen. De lessen hanteren een thematische aanpak en kunnen door interne begeleiders en leerkrachten van het zml-onderwijs ingezet worden rond de kerndoelen Taal en Communicatie.

Taal en communicatie in zml so
Deze SLO-brochure bevat praktische uitwerkingen van kern- en tussendoelen voor Taal en Communicatie. De brochure is bestemd voor leerkrachten en ondersteuners die werken met leerlingen van het SO en bevat verwijzingen naar geschikte leermiddelen.