Vakken in samenhang
Werken aan samenhang tussen vakgebieden vanuit cultuureducatie, hoe doe je dat? Basisschool De Marnewier in het Friese Kimswerd experimenteerde ermee. In een project rond een cultureel thema werden kunstzinnige oriëntatie, taal en wereldoriëntatie in samenhang aangeboden.

Meer samenhang in het onderwijsaanbod kan de onderwijskwaliteit vergroten. Want samenhang maakt leerstof voor leerlingen betekenisvoller en begrijpelijker. Bijvoorbeeld samenhang tussen verschillende vakken of leergebieden, tussen leerjaren en tussen school en omgeving. Bovendien kun je tijdwinst boeken als je met leerstofvervangende projecten werkt. Voorwaarde is wel dat hierover schoolbrede afspraken gemaakt worden en dat taken en verantwoordelijkheden gedeeld worden binnen het team. Verder moeten doelen en inhouden van de verschillende vakken op een goede manier aan bod komen in de activiteiten van het project. Veel scholen vinden dit best lastig.

Harlings blauw
SLO heeft een aantal hulpmiddelen ontwikkeld om scholen hiermee te helpen. In een pilotproject gingen cultuurcoördinator/leerkracht van groep 5/6 en de directeur van basisschool De Marnewier ermee aan de slag. Het thema waaraan het onderwijsaanbod werd opgehangen, was Harlings blauw. In het project is de culturele omgeving betrokken door uitstapjes naar een tegelfabriek, een keramiekmuseum en door een gastspreker in de school. De kinderen gingen aan de gang met allerlei talige, kunstzinnige en wereldoriënterende activiteiten die in samenhang werden aangeboden. Voor de school lag het accent op horizontale samenhang (samenhang tussen vakken), de relatie met de kerndoelen en de relatie tussen binnen- en buitenschools leren.

Sleutelvragen
Wanneer je wilt komen tot samenhang dan moeten de doelen en inhouden van de verschillende vakken op elkaar worden afgestemd. Daarnaast is aandacht voor leeractiviteiten, de plek waar kinderen leren en de docentenrol belangrijk. En de manier van beoordelen en evalueren.
De Marnewier en SLO kwamen tot een structuur voor de inhouden en activiteiten. Het project werd ingedeeld in vier fasen: startfase, fase van onderzoeken/ontdekken, fase van het eigen werk en presentatiefase. Vervolgens reikte SLO instrumenten aan om het thema verder voor te bereiden en greep te houden op de inhouden die de school aan de orde wilde stellen. Met behulp van zo’n instrument formuleerde de cultuurcoördinator sleutelvragen. Bij iedere vraag noteerde zij een lijstje van mogelijke onderwijsleeractiviteiten. Daarna checkte ze met een speciaal overzicht of de kerndoelen voor de verschillende vakken voldoende aan bod kwamen.  In een planningsschema noteerde zij de benodigde tijd per activiteit.

Digi(bord)boek
Bij het project was het digitaal schoolbord een belangrijk hulpmiddel om de samenhang tussen vakken te bevorderen en de methodes wat meer los te laten. Het werd ingezet om de wereld buiten de school naar binnen te halen én als onderwijsleermateriaal bij activiteiten en taken.
De leraar gebruikte het digibord om haar lessen voor te bereiden en uit te voeren. Samen met de leerlingen maakte zij bovendien een digi(bord)boek; een digitaal boek met tekst en beeld waarin niet alleen lesmateriaal was opgenomen, maar ook producten van leerlingen: foto's, filmpjes, tekeningen, verslagen en hun reflecties op wat ze hadden gedaan en geleerd. Zo werd dit groepsportfolio een mooie basis voor de presentatie en evaluatie van het thema.

Meer informatie
Het digi(bord)boek van De Marnewier is hieronder te downloaden, evenals een voorgestructureerd leeg digi(bord)boek. Ook vindt u hier de publicatie Vakken in samenhang. Een digi(bord)boek voor samenhang tussen kunstzinnige oriëntatie, taal en wereldoriëntatie met handreikingen voor scholen. Voor vragen kunt u contact opnemen met een van de projectmedewerkers van SLO: Anita Oosterloo, Martin Klein Tank en Inge Roozen.