Vaak is de aanleiding om meer expliciet of intensief aan hoge opbrengsten te werken, dat de school zelf of de Inspectie vaststelt dat  de resultaten op een bepaald gebied achterblijven. Of een schoolteam heeft het idee dat er bij bepaalde leeractiviteiten (nog) meer uit te halen is. Het kan ook zo zijn dat niet helemaal duidelijk is wat nu precies de opbrengsten zijn bij bepaalde leergebieden. Dit is vaak zo bij leergebieden of ontwikkelingsaspecten die minder eenvoudig zijn te toetsen, zoals bijvoorbeeld de mondelinge taalvaardigheid van leerlingen of de sociale ontwikkeling. Soms heeft een school twijfels over de leeropbrengsten van bepaalde groepen leerlingen. Heeft de extra zorg voor zwakke rekenaars bijvoorbeeld voldoende effect? Boeken de goede rekenaars wel voldoende leerwinst?

Leerplankundig perspectief
Een school die opbrengstgericht werkt, zet zich planmatig in voor het verbeteren van de vorderingen van leerlingen. Dit gebeurt door hoge doelen te stellen, gericht hieraan te werken en leerlingen systematisch te volgen in hun vorderingen. En het werkt!  Scholen die systematisch hun toetsgegevens analyseren en gebruiken hebben betere resultaten, zo blijkt uit onderzoek van de Inspectie. Maar het is niet eenvoudig, zeker niet om duurzame verbeteringen tot stand te brengen. Gericht werken aan hoge opbrengsten betekent in de eerste plaats goed onderwijs. Dat wil zeggen onderwijs door competente leraren die effectief instructie geven, hun onderwijsdoelen, inhouden en didactiek kunnen afstemmen op verschillen tussen leerlingen en voortdurend - dus niet alleen bij de toets - reflecteren op het effect van hun lessen.