De rol van toetsen
Een terugkerend onderwerp van discussie in het netwerk van taalcoördinatoren is de rol van toetsen. Toetsen geven vaak niet weer hoe  er in de taal- en leesmethodes gewerkt wordt. Kinderen zijn niet gewend aan de manier waarop ze bevraagd worden.  Het verschil tussen de aanpak in toetsen en de manier waarop er dagelijks met teksten in de klas wordt gewerkt, is vaak nog groter wanneer je los van de leesmethode werkt. Staan toetsen daarmee vernieuwingen in het taalonderwijs in de weg?

Tijdens de laatste netwerkdag, op 6 april 2011, presenteerden Maaike Pulles en Elisabeth Duursma (Etoc) een aanpak van begrijpend en studerend lezen. Kinderen stellen eigen onderzoeksvragen, gaan op zoek naar antwoorden in verschillende bronnen en de leraar doet hardop denkend voor hoe hij of zij zo'n leestaak aanpakt. Een mooie werkwijze, zo reageerden de deelnemers, maar "Je kunt het niet te vaak doen" zei een van de taalcoördinatoren.  Waarom niet? Sommige taalcoördinatoren vroegen zich af of je dan wel genoeg zou doen, of je alle doelen wel dekt. Andere gaven aan dat het verschil met de manier waarop lezen in de Cito-toetsen gemeten wordt zo verschillend is, en dat kinderen daardoor lagere scores halen. Er kwamen felle reacties:

    "Voor wie toetsen we nu eigenlijk?"
    "Gaan we precies onderwijzen wat de toets vraagt?"
    "We worden wel afgerekend op die toetsresultaten!"
    "Daarom laten we bij ons op school kinderen oefenen met de toetsvorm."
    "Dat is toch raar?!"

Uiteindelijk concludeerde een van de taalcoördinatoren: "Het valt of staat met durven loslaten." En dat loslaten gaat verder dan alleen het durven loslaten van de methode. Het gaat ook om vertrouwen in je eigen deskundigheid als taalcoördinator en om vertrouwen in de inhoudelijke deskundigheid die het team verder kan ontwikkelen. Bij goed leesonderwijs en goed taalonderwijs zullen de resultaten op de toetsen niet achterblijven. Om je team zo ver te krijgen dat het durft los te laten en de regie in eigen hand neemt, heb je als taalcoördinator een belangrijke rol. Sommigen organiseren studiemiddagen voor het team. Anderen doen een andere aanpak  ook zelf voor en laten collega's bij hen in de klas kijken. Ook de manier waarop toetsen gebruikt worden, is iets wat je in het team zelf bepaalt. Toetsen meten maar een klein stukje van het leesonderwijs en van het taalonderwijs. Er zijn veel meer middelen voor leraren om je een beeld te vormen van wat een leerling kan en weet. Een team dat inhoudelijk deskundig is, maakt van al die middelen gebruik. "Maar de inspecteur vraagt naar de toetsresultaten. Daar hebben we wel mee te maken." Geconcludeerd wordt dat een taalcoördinator sterker moet staan dan welke inspecteur dan ook: De taalcoördinator is degene die verstand heeft van het taalonderwijs en die de keuzes van het team kan onderbouwen en verantwoorden.

Downloads: